5. Αγωγοί και κυκλώματα

Οδεύσεις (προστατευτικοί σωλήνες και αγωγοί)

Με το εργαλείο Όδευση (C) σχεδιάζετε τη διαδρομή των αγωγών. Υπάρχουν τέσσερις προεπιλογές:

• Κάνοντας κλικ σε συσκευή, η όδευση συνδέεται με τη συσκευή (το άκρο της βρίσκεται στη θέση της συσκευής, και η επιμέτρηση προσθέτει σε αυτό την εφεδρεία σύνδεσης). Δίπλα στον τοίχο το πρόγραμμα την προσαρμόζει στην ελεύθερη ζώνη δίπλα στην επιφάνεια του τοίχου.
• Αρκούν δύο άκρα: αν μετά το πρώτο κλικ κάνετε αμέσως κλικ σε συσκευή, το πρόγραμμα σχεδιάζει τη διαδρομή: τρέχει στην ελεύθερη ζώνη κατά μήκος του τοίχου, στρίβει σε ορθή γωνία στις γωνίες, και προς τον διπλανό χώρο περνά από την πόρτα (μέσα από τοίχο μόνο αν η παράκαμψη από την πόρτα είναι πολύ μεγαλύτερη). Το φωτιστικό οροφής συνδέεται κάθετα στον τοίχο, ανάμεσα σε δύο φωτιστικά η γραμμή είναι ευθεία. Κατά τη σχεδίαση η προεπισκόπηση δείχνει ήδη τη σχεδιασμένη διαδρομή. Αν τοποθετήσετε ενδιάμεσα σημεία, σχεδιάζετε χειροκίνητα. Αν ο αγωγός (σε χαραγή ή εξωτερικά) περνούσε μπροστά από παράθυρο, το ύψος του ανεβαίνει πάνω από την κορυφή του παραθύρου (+10 cm), εφόσον κάτω από την οροφή μένουν τουλάχιστον 10 cm· το ύψος μπορεί να αλλάξει στις ιδιότητες.
• Shift = ορθή γωνία. Enter, διπλό κλικ ή κλικ σε συσκευή το ολοκληρώνει· το Backspace γυρίζει ένα σημείο πίσω, το Esc το απορρίπτει.
• Όταν είναι επιλεγμένη, το σημείο θλάσης της όδευσης μπορεί να σύρεται· με διπλό κλικ σε τμήμα δημιουργείται νέο σημείο θλάσης.
• Επανασχεδιασμός διαδρομής (στις ιδιότητες της όδευσης· σε πολλές επιλεγμένες οδεύσεις «Επανασχεδιασμός οδεύσεων»): η υπάρχουσα όδευση που είναι συνδεδεμένη με συσκευή οδηγείται ξανά κατά μήκος του τοίχου· το Ctrl+Z την επαναφέρει σε ένα βήμα. Η αυτόματη διαδρομή επανασχεδιάζεται μόνη της κατά την μετακίνηση ή περιστροφή της συσκευής· αν αλλάξετε χειροκίνητα ένα σημείο θλάσης της, από εκεί και πέρα παραμένει χειροκίνητη (μόνο το άκρο της ακολουθεί τη συσκευή).

Ιδιότητες: είδος και σύστημα, τύπος (στον προστατευτικό σωλήνα π.χ. MŰ-III, KPE, Symalen, άκαμπτο PVC· στο καλώδιο π.χ. NYM-J, NYY-J, H07V-U, H05VV-F, UTP Cat6, J-Y(St)Y, RG6), αριθμός αγωγών, διατομή, διάμετρος, τρόπος εγκατάστασης (σε χαραγή, εξωτερικά, πάνω από ψευδοροφή, στο δάπεδο), ύψος και τα κυκλώματα (μπορούν να δοθούν περισσότερα). Ο αριθμός αγωγών και η διατομή κληρονομούνται και από το κείμενο «Αγωγός» του κυκλώματος· αυτό φαίνεται στην αχνή προσυμπλήρωση των πεδίων.

Ο τρόπος εγκατάστασης και το ύψος επηρεάζουν και το μήκος: η επιμέτρηση υπολογίζει το χωρικό μήκος της όδευσης, ενώ η χάραξη (αυλάκι) μπορεί να είναι ξεχωριστό στοιχείο.

Σήμανση αγωγών

Στους αγωγούς το πρόγραμμα σχεδιάζει τη σήμανση σύμφωνα με το πρότυπο: λοξές γραμμούλες με τον αριθμό των αγωγών (πάνω από 3 αγωγούς μία γραμμούλα και ο αριθμός), δίπλα η επιγραφή του τύπου και της διατομής. Η σήμανση είναι αυτόματη· απενεργοποιείται με τη στρώση Σήμανση αγωγών. Φαίνεται και στην όψη τοίχου.

Κυκλώματα

Ο πίνακας Κυκλώματα (στα δεξιά, όταν δεν είναι επιλεγμένο τίποτα) είναι η λίστα των κυκλωμάτων. Τα πεδία ενός κυκλώματος:

• Σήμα (π.χ. F1), Είδος (π.χ. φωτισμός, πρίζες) και Ονομασία·
• 1 ή 3 φάσεις·
• Προστασία (π.χ. B16) και Αγωγός (π.χ. NYM-J 3×1,5)·
• Πίνακας: ο πίνακας του ορόφου από τον οποίο ξεκινά το κύκλωμα·
• Χρώμα στο σχέδιο: εξ ορισμού αυτόματο·
• για τη διαστασιολόγηση, προαιρετικά: ισχύς, cos φ, ταυτοχρονισμός και μήκος (βλ. το κεφάλαιο Πίνακες, μονογραμμικό σχέδιο και διαστασιολόγηση).

Τις συσκευές τις αντιστοιχίζετε στο κύκλωμα στις ιδιότητες της συσκευής, τις οδεύσεις στις ιδιότητες της όδευσης (μπορούν να είναι περισσότερα κυκλώματα). Ο διακόπτης Χρωματισμός κυκλωμάτων της επάνω γραμμής χρωματίζει τις συσκευές και τις οδεύσεις με το χρώμα του κυκλώματός τους: έτσι φαίνεται αμέσως τι έχει μείνει χωρίς κύκλωμα.

Αυτόματη κατανομή: το κουμπί Αυτόματη κατανομή… του πίνακα Κυκλώματα προτείνει κυκλώματα για τις συσκευές χωρίς κύκλωμα, με προεπισκόπηση. Οι κανόνες είναι πρακτικές προτάσεις, όχι πρότυπο: οι πρίζες και ο φωτισμός έχουν χωριστά κυκλώματα ανά χώρο (ένας μεγαλύτερος χώρος χωρίζεται σε περισσότερα κυκλώματα), το κύκλωμα πριζών έχει το πολύ 10 θέσεις πρίζας (η διπλή πρίζα μετράει για δύο), το κύκλωμα φωτισμού το πολύ 12 φωτιστικά σημεία, ο διακόπτης μπαίνει στο κύκλωμα του πλησιέστερου φωτιστικού, ο μεγάλος καταναλωτής (π.χ. εστία, θερμοσίφωνας, κλιματιστικό, φορτιστής) και οι πρίζες υγρού χώρου παίρνουν ξεχωριστό κύκλωμα. Οι συσκευές ασθενών ρευμάτων (δεδομένα, TV, κάμερα, κουδούνι…) παίρνουν ένα κύκλωμα ασθενών ρευμάτων ανά τύπο σήματος (G1, G2…): αυτά δεν συνδέονται σε πίνακα, και η όδευσή τους πρέπει να σχεδιαστεί χειροκίνητα· οι ανιχνευτές παραλείπονται. Η προστασία και ο αγωγός είναι αρχικές τιμές, η διαστασιολόγηση και ο έλεγχος πρέπει να ελεγχθούν από ηλεκτρολόγο μελετητή. Στο παράθυρο μπορεί να επιλεγεί ο πίνακας (τα νέα κυκλώματα συνδέονται σε αυτόν), και με το πλαίσιο επιλογής Σχεδιασμός οδεύσεων σχεδιάζονται ανά κύκλωμα και οι αγωγοί από τον πίνακα προς τις συσκευές. Αν στον όροφο δεν υπάρχει ακόμη πίνακας στο σχέδιο, το παράθυρο προτείνει την τοποθέτησή του· αν ο επιλεγμένος πίνακας δεν έχει ακόμη αριθμό φάσεων και γενικό διακόπτη, ζητά το ρεύμα εισόδου και τον αριθμό φάσεων, και με βάση αυτά επιλέγει τον μικρότερο κατάλληλο γενικό διακόπτη από τον κατάλογο. Το σύνολο είναι ένα βήμα αναίρεσης (Ctrl+Z)· αν εκτελεστεί ξανά, ασχολείται μόνο με τις συσκευές χωρίς κύκλωμα.

Τρόπος τοποθέτησης, κοινός προστατευτικός σωλήνας και κουτί διακλάδωσης

Το παράθυρο Αυτόματη κατανομή ρυθμίζει δύο πράγματα για τις οδεύσεις που σχεδιάστηκαν. Και τα δύο είναι προτάσεις: οι αριθμητικές τιμές είναι ενδεικτικές, έλεγξέ τες σύμφωνα με τον χώρο και την πρακτική εγκατάστασης.

• Τρόπος τοποθέτησης: Απευθείας σε αυλάκι (χωρίς σωλήνα, το καλώδιο τοποθετείται στο αυλάκι) ή Σε προστατευτικό σωλήνα (στο αυλάκι) (ο προστατευτικός σωλήνας περνά επίσης μέσα στο αυλάκι). Την προεπιλογή την ορίζει η ενότητα Περισσότερες ρυθμίσεις του έργου· για οδεύσεις που ξεκινούν σε έναν χώρο μπορεί να παρακαμφθεί στις ιδιότητες του χώρου (Τρόπος τοποθέτησης (αυτόματη καλωδίωση); Προεπιλογή έργου = καμία παράκαμψη).
• Πρόταση κουτιών διακλάδωσης: στις διακλαδώσεις τοποθετείται κουτί διακλάδωσης στο σχέδιο και η όδευση κόβεται στο κουτί· επίσης από κουτί ξεκινά και το κύκλωμα (και το κύκλωμα πριζών) που μπαίνει από άλλον χώρο σε χώρο όπου έχει τουλάχιστον δύο συσκευές. Αν το σχέδιο δεν έχει διακλάδωση, το παράθυρο ενημερώνει ότι δεν χρειάζεται κουτί. Μπορείς να ορίσεις αν μέσα στον χώρο το καλώδιο θα συνεχίζει από πρίζα σε πρίζα χωρίς κουτί (Πέρασμα από πρίζα σε πρίζα μέσα στο κουτί εγκατάστασης) και αν θα μπαίνει κουτί έλξης σε μακριά τμήματα ή τμήματα με πολλές καμπύλες σε προστατευτικό σωλήνα (τα όρια απόστασης και καμπύλων είναι αρχικές, ενδεικτικές τιμές).
• Με τον τρόπο Σε προστατευτικό σωλήνα (στο αυλάκι) το πρόγραμμα δημιουργεί και τον προστατευτικό σωλήνα: έναν ανά καλώδιο, στη διαδρομή του καλωδίου, μέσα στο αυλάκι, με διάμετρο που προτείνεται από τα στοιχεία του καλωδίου. Όπου περισσότερα καλώδια τρέχουν μαζί, προτείνεται κοινός προστατευτικός σωλήνας (παρακάτω)· για αυτά δεν δημιουργείται μεμονωμένος σωλήνας μέχρι να εγκρίνεις τον κοινό· αν τον απορρίψεις, μπορείς να τον προσθέσεις με το κουμπί Καλώδιο σε προστατευτικό σωλήνα (παρακάτω).

Προστατευτικός σωλήνας για ένα καλώδιο: στις ιδιότητες ενός καλωδίου που τοποθετείται σε προστατευτικό σωλήνα, το κουμπί Καλώδιο σε προστατευτικό σωλήνα δημιουργεί όδευση προστατευτικού σωλήνα στη διαδρομή του καλωδίου (προεπιλεγμένη διάμετρος: 20 mm) και βάζει το καλώδιο μέσα σε αυτήν. Στο καλώδιο εμφανίζεται έπειτα η ένδειξη Οδεύει μέσα σε σωλήνα (…)· τα καλώδια που οδεύουν μέσα ακολουθούν τη μετακίνηση και τον επανασχεδιασμό του σωλήνα. Η επιμέτρηση μετράει τον προστατευτικό σωλήνα με το δικό του μήκος και το καλώδιο μέσα του με το δικό του.

Κοινός προστατευτικός σωλήνας: τα καλώδια ισχυρών ρευμάτων που οδεύουν μαζί κατά μήκος του ίδιου τοίχου με τον ίδιο τρόπο τοποθέτησης μπορούν να μπουν σε έναν σωλήνα: με το κουμπί Κοινός προστατευτικός σωλήνας… του πίνακα Κυκλώματα (από τη λίστα προτάσεων) ή, για πολλά επιλεγμένα καλώδια, με το κουμπί Σε έναν σωλήνα. Η προεπισκόπηση δείχνει την προτεινόμενη διάμετρο σωλήνα, την πλήρωση (σε ποσοστό), τον συντελεστή ομαδοποίησης των κυκλωμάτων που οδεύουν μαζί και ποιου καλωδίου η διατομή μπορεί να αυξηθεί για αυτόν τον λόγο. Οι εξωτερικές διάμετροι των καλωδίων και οι εσωτερικές των σωλήνων είναι προσεγγιστικές και το όριο πλήρωσης είναι προτεινόμενη τιμή: η διάμετρος του σωλήνα μπορεί να αλλάξει ελεύθερα στο σχέδιο· έλεγξέ την με τα στοιχεία του κατασκευαστή.

Οι τρεις νέοι κανόνες του Ελέγχου (ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται στις ρυθμίσεις του Ελέγχου, η σοβαρότητα ρυθμίζεται):

• Διακλάδωση χωρίς κουτί διακλάδωσης: τρία ή περισσότερα άκρα οδεύσεων του ίδιου κυκλώματος συναντώνται σε ένα σημείο χωρίς κουτί·
• Λείπει προστατευτικός σωλήνας: για καλώδιο που τοποθετείται σε προστατευτικό σωλήνα δεν έχει αντιστοιχιστεί σωλήνας (με κλικ στο εύρημα επιλέγεται το καλώδιο και το κουμπί Καλώδιο σε προστατευτικό σωλήνα το λύνει)·
• Πολύ μικρός προστατευτικός σωλήνας: η διάμετρος του σωλήνα είναι μικρότερη από την πρόταση που υπολογίστηκε για τα καλώδια που οδεύουν μέσα του. Αν ο αριθμός αγωγών ή η διατομή είναι άγνωστα, δεν υπάρχει εύρημα.

Στο παράθυρο επίλυσης του ευρήματος, το κουμπί Διόρθωση (ετικέτα: Τοποθέτηση κουτιού διακλάδωσης, Δημιουργία προστατευτικού σωλήνα ή Ορισμός διαμέτρου: N mm) μεταφέρει τη διόρθωση στο σχέδιο ως μη αποθηκευμένη αλλαγή: μπορείς να την ελέγξεις, να την αναιρέσεις και μετά να την αποθηκεύσεις.

Σήμανση συσκευών και διασταυρούμενη αναφορά

• Ο διακόπτης Σημάνσεις δείχνει δίπλα στις συσκευές την αυτόματη σήμανση (π.χ. F3/2: η 2η συσκευή του κυκλώματος F3· χωρίς κύκλωμα D7). Η σήμανση υπολογίζεται από το αποθηκευμένο σχέδιο· σε μη αποθηκευμένη συσκευή εμφανίζεται «?».
• Το κουμπί Καταχώριση σημάνσεων (μετά από επιβεβαίωση) γράφει τη σήμανση στην επιγραφή των συσκευών με κενή επιγραφή· είναι αναστρέψιμο. Χρησιμοποιείται μόνο σε αποθηκευμένη κατάσταση.
• Στις ιδιότητες της συσκευής το μπλοκ Αναφορά δείχνει τη σήμανση, το κύκλωμα, την προστασία και το ΔΔΡ, και πού βρίσκεται το κύκλωμα στο ερμάριο του πίνακα· από εδώ μπορείτε να μεταβείτε στο κατάλληλο σημείο. Στον σχεδιαστή πινάκων η λίστα Συσκευές στο σχέδιο δίνει τον δρόμο της επιστροφής.
• Οι σημάνσεις μπορούν να εμφανίζονται και στην εκτυπωμένη κάτοψη (πλαίσιο επιλογής Σήμανση συσκευών).